GÖKTÜRK DEVLETİ: TÜRK ADINI TARİHTE DEVLET ADI OLARAK KULLANAN İLK İMPARATORLUK
552 yılında Bumin Kağan tarafından kurulan Göktürk Devleti, Türk tarihinin en önemli siyasi oluşumlarından biridir. Tarihte Türk adını devlet adı olarak kullanan ilk devlet olarak kabul edilir. Orta Asya'da Avar Kağanlığı'nın hâkimiyetine son veren Bumin Kağan, kısa sürede geniş topraklara yayılan güçlü bir devletin temellerini attı.
Devletin batı kanadını yöneten İstemi Yabgu, batıya doğru ilerleyerek Orta Asya'dan Karadeniz çevresine uzanan siyasi ve ticari ilişkiler kurdu. İpek Yolu üzerindeki hâkimiyet mücadelesi, Göktürkleri dönemin Sasani ve Bizans imparatorluklarıyla karşı karşıya getirdi. Bu ilişkiler sayesinde Göktürkler yalnızca askerî güçleriyle değil, diplomatik etkileriyle de öne çıktı.
Ancak iç mücadeleler ve taht anlaşmazlıkları devleti zayıflattı. 582 yılında Doğu ve Batı Göktürkleri olarak ikiye ayrılan devlet, zamanla Çin baskısı altına girdi. Doğu Göktürk Kağanlığı 630, Batı Göktürk Kağanlığı ise 659 yılında Çin hâkimiyetine girdi.
682 yılında Kutluk Kağan, Tonyukuk'un desteğiyle bağımsızlığı yeniden sağlayarak II. Göktürk Devleti'ni kurdu. Bilge Kağan ve Kül Tigin döneminde devlet yeniden güç kazandı. Türk tarihine ışık tutan Orhun Yazıtları da bu dönemde dikildi.
Göktürkler, yalnızca kurdukları devletle değil, bıraktıkları dil, kültür ve siyasi mirasla da Türk tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri oldu.
