Malazgirt denince hep Alp Arslan’ı hatırlarız. Oysa o zaferin arkasında, adı çoğu zaman anılmayan akıncı beyler vardır. Afşin Bey bunlardan biridir. Hayatının büyük bölümü hakkında bilgimiz sınırlı, ama bildiğimiz kadarıyla bile tam bir serhat adamıdır.
Horasanlı bir Türkmen aileden geliyordu. 11. yüzyıl başlarında Selçuklular, bazı Türkmen ailelerini Bizans sınırına yerleştirdi. Afşin Bey de bu vesileyle bölgeye gelen önemli akıncı beylerindendi.
Burada bir noktayı hatırlatayım: Serhat, yani sınır boyu, devletin hem kalkanı hem de ileri karakoluydu. Akıncı bey, bugünkü anlamıyla bir asker değil, yarı bağımsız bir sınır girişimcisidir.
1066'da Murat ve Dicle çevresinde akınlar yaptı, Urfa tekfuru Aruandanos’u yendi. 1069'da ise iş çok daha cüretkâr hâle geldi. Anadolu’nun içlerine sızıp Sakarya kıyılarına kadar geldi, Amorium’u kuşatıp yağmaladı.
Dönüşte Antakya’yı da kuşattı ama istediği ganimeti alınca bıraktı. Bu, akıncı mantığının özetidir: Amaç şehri elde tutmak değil, hareket etmek ve kazanmaktır.
En ilginç olay 1070'te yaşandı. Alp Arslan’ın eniştesi Erbasgan Bizans’a sığındı. Sultan, Afşin Bey’e onu yakalamasını emretti. Afşin Marmara kıyıları boyunca ilerleyip Üsküdar’a kadar geldi, yani İstanbul’un karşı yakasına.
İmparatora elçi gönderip barış olduğu için kimseye dokunmadığını, Erbasgan’ın teslim edilmesi gerektiğini söyledi. İmparator kabul etmedi. Kış yaklaşınca Afşin Ahlat’a döndü. Düşünün, bir Türkmen beyi Boğaz’ın karşı yakasında duruyor ve imparatorla pazarlık yapıyor.
1071'de Malazgirt’e katıldı ve zaferde etkin rol aldı. Sonrasında Anadolu’ya akınlar sürdürdü. Alp Arslan’ın vefatından sonra Melikşah’ın emrine girdi. 1077'de Melikşah, Suriye’yi kardeşi Tutuş’a verdi ve Afşin de onunla gitti. Şam’da Fâtımîleri geri püskürttüler. Ardından Tutuş, Şam valisi Atsız’ı bir bahaneyle öldürttü. Afşin buna tepki gösterip askerleriyle Tutuş’tan ayrıldı. Bundan sonrası hakkında bilgi yok.
Mirasına gelince, Kahramanmaraş’ın Afşin ilçesi adını ondan alır. Alparslan: Büyük Selçuklu dizisinde ve Malazgirt 1071 filminde de karakter olarak yer aldı. Ailesinden tanınan tek kişi kendisidir.
