Orhan Gazi, Osmanlı’nın ikinci hükümdarıdır. Osman Gazi ile Malhun Hatun’un oğlu olarak 1281 civarında Söğüt’te doğdu. Babasının ölümünün ardından 1324 ile 1326 arasında değişen kaynak tarihleriyle tahta çıktı ve 1362'ye kadar hüküm sürdü. Ölüm tarihi için 1359, 1360 ve 1361 yıllarını veren kaynaklar da vardır, ancak en yaygın kabul gören tarih 1362'dir. Bursa’da vefat etti.
Kaynaklar onu sarışın, uzun boylu ve mavi gözlü bir hükümdar olarak tarif eder. Halkın sevgisini kazanmış, ulemaya saygılı ve merhametli biriydi. Sık sık halkın arasına karışıp dertlerini dinlediği anlatılır. Kendisine Şücaeddin, İhtiyareddin ve Seyfeddin unvanları verilmiştir.
Dönemin en dikkat çekici sonucu toprak büyüklüğüdür. Babasından yaklaşık 16.000 kilometrekarelik bir beylik devralan Orhan, oğlu I. Murad’a 95.000 ila 100.000 kilometrekare arasında bir toprak bıraktı. Yani beylik onun elinde yaklaşık altı katına çıktı.
Bir de unvan tartışması var. Genel kabule göre “sultan” unvanını kullanan ilk Osmanlı hükümdarı I. Murad’dır. Ama bazı kaynaklar bu ilkliği Orhan’a verir. Gerekçeleri sağlam: adına basılan sikkede “Sultan-ı Azam Orhan Bey” yazar, ona ait bir tuğrada da “Sultan Orhan” ifadesi geçer. İbn-i Battuta ise Osman Gazi’yi bile “ilk sultan” diye anmıştır. Yani unvan meselesi tarihçiler arasında hâlâ açık bir tartışma konusudur.
